Chọn AI, chọn tương lai

Ngày 4/7/2025, Viện Công nghệ Tiên tiến và Trí tuệ Nhân tạo – IATAI, Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM tham gia hoạt động tư vấn tuyển sinh được tổ chức tại Trường Đại học Bách khoa TP.HCM. Đây không chỉ là một sự kiện giới thiệu ngành học, mà còn là dịp để đặt ra một vấn đề có ý nghĩa đối với người trẻ hôm nay: trước sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, chúng ta sẽ đứng ngoài quan sát hay chủ động bước vào để học tập, làm chủ và sáng tạo?

Trí tuệ nhân tạo không còn là một khái niệm xa lạ. AI đã xuất hiện trong giáo dục, y tế, sản xuất, kinh doanh, giao thông, truyền thông và nhiều hoạt động thường ngày. Những công cụ hỗ trợ học tập, hệ thống nhận diện hình ảnh, robot tự hành hay phần mềm phân tích dữ liệu đều cho thấy AI đang từng bước thay đổi cách con người sống và làm việc.

Sự thay đổi ấy mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng tạo nên không ít thách thức. Một số công việc có thể được tự động hóa, trong khi nhiều ngành nghề mới liên quan đến dữ liệu, máy học, robot và hệ thống thông minh đang hình thành. Vì vậy, người trẻ không thể chỉ trang bị kiến thức theo cách truyền thống mà cần phát triển tư duy công nghệ, khả năng thích nghi và tinh thần học tập suốt đời.

Trong bối cảnh đó, lựa chọn ngành học không đơn thuần là lựa chọn một tấm bằng. Đó còn là lựa chọn con đường phát triển lâu dài của mỗi người. Một ngành học phù hợp cần đáp ứng đồng thời ba yếu tố: phù hợp với năng lực, gắn với sở thích và có khả năng thích ứng với nhu cầu của xã hội.

Ngành Trí tuệ nhân tạo là một lựa chọn giàu tiềm năng, nhưng không phải là con đường chỉ dành cho những người đã giỏi lập trình từ đầu. Điều quan trọng hơn là người học có tư duy logic, tinh thần kiên trì, sự tò mò và sẵn sàng bắt đầu từ những kiến thức nền tảng.

Học AI không chỉ là sử dụng những công cụ có sẵn. Người học cần hiểu cách dữ liệu được thu thập, cách thuật toán hoạt động, cách máy tính học từ thông tin và cách xây dựng những hệ thống có khả năng hỗ trợ con người giải quyết vấn đề.

Đó có thể là một chương trình giúp máy tính nhận diện hình ảnh, một mô hình robot có khả năng tự di chuyển, một hệ thống hỗ trợ phân tích dữ liệu hoặc một ứng dụng phục vụ giáo dục và đời sống.

Muốn đạt được những kết quả ấy, người học cần được tiếp cận môi trường đào tạo gắn với thực hành. Kiến thức công nghệ không thể chỉ nằm trên trang sách mà phải được kiểm chứng qua mô hình, dự án và sản phẩm thực tế.

Một dòng code chưa chạy đúng, một mô hình chưa hoàn thiện hay một lần thử nghiệm thất bại đều là một phần bình thường của quá trình học tập. Chính từ những lần sửa sai, người học hình thành tư duy giải quyết vấn đề, khả năng làm việc nhóm và bản lĩnh sáng tạo.

Việc Viện IATAI tham gia hoạt động tuyển sinh tại Trường Đại học Bách khoa TP.HCM vì vậy không chỉ nhằm giới thiệu ngành Trí tuệ nhân tạo. Quan trọng hơn, đây là cơ hội để học sinh và phụ huynh hiểu đúng hơn về ngành học, chương trình đào tạo, môi trường thực hành và cơ hội nghề nghiệp trong tương lai.

Mỗi câu hỏi được đặt ra tại khu vực tư vấn đều phản ánh những băn khoăn thực tế của thí sinh: Học AI có khó không? Cần chuẩn bị những kiến thức gì? Sau khi tốt nghiệp có thể làm công việc nào? Người chưa từng học lập trình có thể theo học hay không?

Những câu hỏi ấy cần được giải đáp bằng thông tin rõ ràng, trung thực và thực tế. Người học không nên lựa chọn ngành AI chỉ vì đây là một xu hướng nổi bật, nhưng cũng không nên e ngại vì cho rằng công nghệ là lĩnh vực quá xa vời.

Mọi hành trình đều có thể bắt đầu từ những bước nhỏ. Một câu hỏi đầu tiên, một bài lập trình đơn giản, một mô hình robot cơ bản hay một buổi trải nghiệm trong phòng LAB đều có thể mở ra niềm đam mê và định hướng nghề nghiệp lâu dài.

Tuy nhiên, cùng với năng lực chuyên môn, người học AI còn cần ý thức trách nhiệm. Trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra nhiều giá trị tích cực, nhưng cũng có thể gây ra những vấn đề liên quan đến quyền riêng tư, thông tin sai lệch, sự phụ thuộc vào công nghệ và đạo đức sử dụng dữ liệu.

Bởi vậy, đào tạo AI không chỉ là đào tạo kỹ thuật. Đó còn là quá trình hình thành những con người có tư duy độc lập, biết kiểm chứng thông tin, tôn trọng giá trị con người và sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm.

Tương lai của AI không chỉ được tạo nên bởi những tập đoàn công nghệ lớn. Tương lai ấy còn được viết bởi những sinh viên hôm nay, những người dám đặt câu hỏi, dám thử nghiệm và dám biến ý tưởng thành sản phẩm.

Hoạt động tuyển sinh ngày 4/7/2025 vì thế mang ý nghĩa lớn hơn một buổi giới thiệu ngành nghề. Đó là dịp giúp người trẻ nhìn thấy những cơ hội đang mở ra, đồng thời nhận thức rõ trách nhiệm của mình trước những thay đổi của thời đại.

AI sẽ tiếp tục phát triển, dù chúng ta có lựa chọn quan tâm hay không. Vì vậy, câu hỏi quan trọng không còn là trí tuệ nhân tạo có thay đổi thế giới hay không, mà là mỗi người sẽ chuẩn bị như thế nào để bước vào thế giới ấy.

Chọn học AI không chỉ là chọn một ngành học. Đó còn là lựa chọn học để hiểu, nghiên cứu để làm chủ và sáng tạo để kiến tạo tương lai.

IATAI – Together for the Future.